6 . بازگشت ، يعنى اينكه سالك پس از هر ذكر ، اين عبارت را بر زبان آرد يا بر دل گذراند كه : « خداوندا مقصود من تويى و رضاى تو » ( و به عربى : الهى انت مقصودى و رضاك مطلوبى ) . و اين كلمه براى نفى كردن هر خاطر نيك و بدى است از درون سالك ، تا آنكه ذكرش از شائبهء غير خالص ماند و دلش از ما سوى فارغ شود ، و بجز او به چيزى و به كسى نينديشد « 1 » . اگر سالك ذكر لسانى مىگويد ، بايد اين كلمه را نيز به زبان گويد ، و اگر ذكر قلبى مىگويد ، بايد اين كلمه را بر دل گذراند و به زبان دل گويد « 2 » . و گفته‌اند كه بازگشت كنايه است از رجوع ذاكر به سوى خداوند به هنگام ذكر ، براى اظهار عجز و تقصير . چه توفيق ذكر و حضور در آن و كشف اسرار ذكر و . . . همه به يارى حق است « 3 » . 7 . نگاهداشت . تعريفاتى كه از نگاهداشت در آثار نقشبنديه ديده مىشود ، برخى مطلق است و نگاهداشت را فقط حفظ قلب از دخول خواطر دانسته‌اند « 4 » . چنان كه سعد الدين كاشغرى گفته است كه : سالك « بايد يك ساعت و دو ساعت و زياده از دو ساعت آن مقدار كه ميسر شود ، خاطر خود را نگاه دارد كه غيرى به خاطر وى نگذرد » « 5 » . و يا اين تعريف كه در مناهج السير آمده است : « محافظت كيفيت

--> - رسالهء انسيه ورق b 8 - a 13 . رسالهء نوريهء جامى ورق b 18 - a 19 . رسالهء راهنماى عقده‌گشاى ( جلال هروى ، تصحيح موله . فرهنگ ايران زمين ج 6 ، 1337 ) / 286 . تنوير القلوب / 510 - 516 . نور الهداية و العرفان فى سر الرابطة و التوجه و ختم الخواجگان : محمد اسعد صاحب زاده . ( قاهره 1311 ق ) / 76 - 81 . الفيوضات الخالدية / 4 - 17 . قدسيه ( متن همين كتاب ) / 28 - 44 . الحدائق الوردية / 290 - 295 . هداية الطالبين ( : شيخ ابو سعيد دهلوى . نسخهء خطى راقم ) a 4 - b 5 . الحديقة الندية فى آداب الطريقة النقشبندية / 88 - 90 . البهجة السنية / 38 - 39 ، 53 . ( 1 ) - اصول نقشبنديه / b 59 . رشحات / 24 . تنوير القلوب / 507 . ( 2 ) - مناهج السير / 36 . ( 3 ) - الحدائق الوردية / 117 . الانوار القدسية / 117 . ( 4 ) - تنوير القلوب / 507 : ان يحفظ المريد قلبه من دخول الخواطر و لو لحظة . ( 5 ) - رشحات / 25 .